Grote en kleine culturele misverstanden zijn bijna dagelijkse kost voor Antonietta Toffolo, oprichtster van Toffolo International Relations. Omgangsvormen, gebruiken en verwachtingen kunnen in Italië net iets anders zijn dan in Nederland, legt ze uit. ‘Ik was eens als tolk bij een bespreking, die de goede kant op leek te gaan. Juist op het moment dat er spijkers met koppen geslagen zouden worden, stelde de Italiaanse partij voor om iets te gaan eten. De Nederlander reageerde geïrriteerd: waarom ineens de meeting afbreken? Maar de Italiaan wilde juist de deal bezegelen tijdens het diner.’

Cultuurverschillen

Als dochter van Italiaanse ouders, grootgebracht in Nederland, voelt Toffolo zich evenzeer thuis binnen de Italiaanse als de Nederlandse cultuur. Ze groeide op met drie talen: Nederlands, Italiaans en Friulano, een Reto-Romaanse taal. Tijdens en na haar studie woonde ze onder meer in Perugia, Rimini en Rome. ‘Als kind kun je in twee culturen leven, zonder je daarvan bewust te zijn’, vertelt ze. ‘Later leer je de verschillen benoemen, iets waar ik nu anderen mee kan helpen.’ Een goede tolk is er niet alleen voor de taal, is haar stellige overtuiging. ‘Juist in zakelijke gesprekken zijn intonatie en non-verbale communicatie belangrijk: je moet weten hoe je iets zegt, en wanneer je beter je mond kunt houden. Miscommunicatie zit in een klein hoekje. De gemiddelde Nederlander begrijpt vaak niet waarom het eerst zo prettige contact ineens stroef is geworden.’

Beledigend

Ze herinnert zich een bouwproject dat stil lag door een conflict. ‘De Nederlandse partij stond op het punt te gaan procederen. Ik heb de boel vlot kunnen trekken door een brief te herschrijven. Rechtstreekse kritiek ervaren Italianen al gauw als beledigend - ik heb de brief zó opgesteld dat er nadruk kwam op de positieve aspecten van de samenwerking. Binnen een week zaten ze weer rond de tafel.’ Belangrijk is je te realiseren dat perceptie een grote rol speelt bij communicatie, vertelt ze. ‘Ik hoor vaak: ‘dat is toch normaal?’. Maar wat bij ons normaal is, is dat in Italië niet per se.’

Lees verder in Italië in Bedrijf editie 11.